Bilim dünyasının en sıra dışı ödül töreni olarak bilinen Ig Nobel Ödülleri, 2026 yılı kazananlarını açıkladı. Her yıl olduğu gibi bu yıl da "önce güldüren, sonra düşündüren" araştırmalar ödüllendirildi. Törenin en dikkat çeken araştırmaları arasında sıçramayan pisuvar tasarımı, sivrisinek hortumlarıyla mikro nozul üretimi, pamuklu iç çamaşırlarının toprakta çözünme hızı ve sağlıklı bir burun temizliğinin aerodinamiği yer alıyor.
Öpücüğün Bilimsel Tanımı Yeniden Yazıldı
Bu yılın en eğlenceli ödüllerinden biri, öpücüğün evrimsel açıdan daha kapsamlı bir tanımını yapan araştırmacılara gitti. Matilda Brindle, Catherine Talbot ve Stuart West, öpücüğü "yiyecek transferi olmaksızın, dudak/ağız kısımlarının hareketini içeren, türe özgü, yönlendirilmiş ağız-ağız teması" olarak yeniden tanımladı. Ekip, bu tanımın insan merkezli bakış açısından kurtularak hayvanlar alemindeki farklı öpüşme biçimlerini de kapsadığını savunuyor. Araştırmacılara göre büyük maymunların çoğu bir tür öpüşme davranışı sergiliyor.
Peki neden böyle bir tanıma ihtiyaç duyuldu? Çünkü mevcut tanımlar genellikle insanlara özgü fiziksel hareketlere odaklanıyor ve evrimsel açıdan yetersiz kalıyor. Örneğin, dudakların öne doğru uzatılması ve emme hareketi gibi tanımlar, hayvanlardaki ağız-ağıza temas davranışlarını tam olarak kapsamıyor. Köpeklerin sahiplerinin dudaklarını yalaması gibi davranışlar da bu yeni tanımın dışında tutuluyor.
Tören Artık Avrupa'da
Bu yılki tören, 35 yıl boyunca ev sahipliği yapan Boston'dan sonra ilk kez Zürih'te gerçekleştirildi. Organizasyonun Avrupa'ya taşınma kararının arkasında uluslararası katılımcıların güvenlik endişeleri yatıyor. Törenin sunucusu ve Improbable Research dergisinin editörü Marc Abrahams, geçen yıl 10 kazananın 4'ünün ABD'ye seyahat etmek yerine törene katılmayı tercih ettiğini, bu yıl da benzer endişelerin devam ettiğini belirtti. Abrahams, "Vicdanımız, yeni kazananların ve töreni takip edecek uluslararası gazetecilerin bu yıl ABD'ye seyahat etmelerini isteyemez" diyerek kararın gerekçesini açıkladı.
Gelecek yılın töreni Anvers'te yapılacak. 2028'de tekrar Zürih'e dönecek olan organizasyon, bundan sonra çift sayılı yıllarda Zürih'te düzenlenecek. Abrahams bu durumu, "Bu açıdan biraz Eurovision Şarkı Yarışması'na benzeyecek, merkezi Avrupa'da olacak" sözleriyle özetledi.
Geleneksel Tören Ritüelleri
Ig Nobel törenleri, kendine özgü ritüelleriyle biliniyor. Mini opera gösterileri, bilimsel deneyler ve "24/7 dersleri" törenin vazgeçilmezleri arasında. Bu derslerde uzmanlar çalışmalarını önce 24 saniyede, ardından sadece 7 kelimeyle açıklamak zorunda kalıyor. Kabul konuşmaları ise 60 saniyeyle sınırlandırılmış durumda. Törenin ardından kazananlar halka açık ücretsiz konferanslar verecek ve bu konferanslar Improbable Research web sitesinde yayınlanacak.
1991 yılından bu yana verilen Ig Nobel Ödülleri, Nobel Ödülleri'nin iyi niyetli bir parodisi olarak kabul ediliyor. Her ne kadar araştırmalar ilk bakışta komik görünse de, aslında bilimsel değer taşıdıkları belirtiliyor. Ödül töreni, bilimin eğlenceli yanını ön plana çıkararak araştırmacıları farklı düşünmeye teşvik etmeye devam ediyor.
Hajenler bu ödülleri ciddiye alıp fonlamaya çalışmasın da, sıçramayan pisuvar işini ben ciddi araştırırdım. Tuvaletlerdeki o zıplamalar yüzünden kaç kez pantolonumu ıslattım resmen